Icesave - er beint lýðræði það sem við viljum?

Í upphafi er ágætt að taka það fram að ég vil ekki borga Icesave. Örugglega finnst ekki sá maður sem vill virkilega borga Icesave. Hver vill borga milljarðaskuldir sem hann ber enga ábyrgð á? Þingmenn skiptast í 2 flokka í Icesave málinu. Í öðrum flokknum eru þeir sem telja það vera þjóðinni fyrir bestu að greiða ekki Icesave skuldirnar og í hinum flokknum eru þeir sem telja það vera illskásta kostinn í stöðunni að greiða Icesave reikninginn.

Nú hefur mikill fjöldi undirritað áskorun til forseta þess efnis að Icesave lögin verði borin fyrir þjóðina og því er um að gera að varpa fram þeirri spurningu hvort beint lýðræði sé í raun það sem þjóðinni er fyrir bestu og þá sérstaklega í þessu máli. 

Ef sú spurning væri borin fyrir skattgreiðendur hvort þeir vildu greiða nokkur hundruð milljarða í erlendar skuldir sem þeir bera ekki ábyrgð á liggur beint við að fólk myndi hafna því enda hljómar það fáránlega að eiga að fara að greiða skuldir sem maður hefur ekki stofnað til. En hvað veit hinn almenni kjósandi í raun og veru um afleiðingar þess að greiða eða ekki greiða Icesave skuldina? Lesefni þingmanna um Icesave er eflaust mörghundruð blaðsíður af lögfræðiálitum og alls konar skýrslum sem almenningur hefur ekki hundsvit á. Að minnsta kosti hef ég ekki haft fyrir því að kynna mér allt um Icesave málið og ég þekki ekki fólk sem hefur haft fyrir því að kynna sér Icesave lesefni þingheims. Ég ætla því að gefa mér það að fólk sé ekki sérstaklega upplýst um afleiðingar þess að greiða eða ekki greiða Icesave skuldina. Sá sem ekki er upplýstur um afleiðingar þess að borga eða ekki borga Icesave mun eflaust kjósa gegn því að greiða skuldina enda hljómar það fáránlega að borga skuldir sem maður ber enga ábyrgð á.

Að þingmenn skuli tala fyrir því að þjóðin eigi að fá að ráða þessu eftir að hafa nánast kafnað í lesefni um Icesave síðustu mánuðina finnst mér fáránlegt. Vilja þingmenn að þjóðin kjósi án þess að vera almennilega upplýst um málið? Beint lýðræði gerir ríkar kröfur til almennings. Ef auka á beint lýðræði þá er ekkert vit í því nema almenningur sé reiðubúinn til þess að setja sig inn í mörg misflókin mál. Beint lýðræði hagnast ekki þjóðinni nema þjóðin sé tilbúin til þess að leggja mikið á sig. Óupplýst ákvarðanataka er einmitt ein helsta ástæða þess að eins illa er komið fyrir þjóðinni og raun ber vitni.

Persónulega treysti ég mér ekki til þess að kjósa um Icesave og mun ekki gera það ef málið verður borið fyrir þjóðina. Ég tel mig einfaldlega ekki vera það upplýstan um málið að ég geti sagt með fullri vissu að ég telji það vera þjóðinni fyrir bestu að greiða eða ekki greiða Icesave skuldirnar þrátt fyrir að ég fylgist vel með fjölmiðlaumræðu. Ég get ekki talið mig vita betur en þingmenn sem hafa eytt ófáum klukkustundum í umræðu og lestur um Icesave, það væri einfaldlega hrokafullt af minni hálfu. Sökum þessa hef ég miklar efasemdir um að þjóðaratkvæðagreiðsla sé raunverulega þjóðinni fyrir bestu.

 

Áskorun afhent í fyrramálið

Athugasemdir

[Brattur, 2.1.2010 kl. 00:13]

Flott grein. Alveg sammála þér í því að þetta mál geti ekki farið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ef þingmenn hafa verið að lesa sér til um Icesave í 8 mánuði... hvað verður þá þjóðin lengi að lesa ? O hvenær kjósum við þá, 2024 ?

[Muddur, 2.1.2010 kl. 00:24]

Það virðist vera mikill misskilningur í gangi varðandi þetta lagafrumvarp sem um er rætt. Í fyrsta lagi eru þetta lög um BREYTINGU á áður samþykktum lögum nr. 96/2009 um ríkisábyrgð (http://www.althingi.is/lagas/nuna/2009096.html). Þetta frumvarp felur í sér mikla skerðingu á þeim fyrirvörum sem samþykktir voru af Alþingi ÖLLU í sumar. Með öðrum orðum; þessar breytingatillögur draga stórlega úr réttarstöðu okkar. Ef þetta frumvarp verður fellt í þjóðaratkvæði, þá halda lög nr. 96/2009 gildi sínu samt sem áður, þannig að við erum á engan hátt að skorast undan ábyrgð á að greiða eitt né neitt.

Það sem InDefence hópurinn er að berjast fyrir er að fyrirvararnir sem tryggðir voru í lögum nr. 96/2009 haldi gildi sínu. InDefence er EKKI að berjast fyrir því að Ísland greiði ekki skuldir sínar.

[Jón Valur Jensson, 2.1.2010 kl. 00:39]

Gleðilegt ár, Tómas Ingi. Segðu mér nú, hvað veiztu sjálfur um afleiðingar þess að greiða ekki Icesave-skuld Landsbankans? Með vöxtum gætu þetta leikandi orðið 1000 milljarðar króna, sem Steingrímur og Jóhanna vilja láta okkur borga í framtíðinni (alls ekki núna, nei, ekki krónu, því að ÞAU vilja fá "skjól" – þau velta vanda fjárveitingavaldins yfir á komandi ríkisstjórnir og fólkið í landinu, jafnvel börnin okkar, sem eru á skólaaldri núna, þegar þau verða komin í vinnu!).

Hvernig gætu nú þessar hrikalegu greiðslur, sem jafnvel eru nokkrar líkur á að geri íslenzka ríkið gjaldþrota og að þá verði gengið að auðlindum okkar, hvernig (spyr ég) gæti allur þessi óverðskuldaði ofurskattur orðið "það skásta í stöðunni" og skárra en að missa af einhverjum lántökum erlendis frá "til að koma af stað hjólum atvinnulífsins" eða til að "auka hér nýsköpun"? Hvernig geta menn grætt t.d. 1000 milljarða á öllum lántökunum – og það þegar lánshæfismat okkar er lágt og vextir á lánin háir?! (ég er raunar hræddur um, að lántökurnar verði ekki sízt hugsaðar til að fylla upp í fjárlagagöt, af því að stjórnin er svo hrædd við að skera niður; eins og þú veizt væntanlegar, eru vinstriflokkarnir orðnir ein af máttarstoðum miðstéttarinnar, menntamanna, ráðuneytisfólks – sem að meðaltali hefur yfir 600.000 á mánuði – félagsráðgjafa og kjaftastétta).

Þetta er því gersamlega rangt hugsað hjá þér, að lúffa og taka þátt í hræðslukasti okkar huglausu stjórnvalda.

"En er það ekki bara eitthvert mont og stærilæti að þykjast hvergi hræddur við afleiðingarnar og alþjóðasamfélagið?" gætirðu spurt.

Hér skal ég sýna þér mann, sem veit að fenginni reynslu, að það er bæði tilgangslaust og ástæðulaust að vera hræddur. Hann heitir Friðrik Daníelsson, efnaverkfræðingur, maður afar vel fróður um Evrópumál og hefur ritað góða bók um þau, auk fjölda blaðagreina. Sú nýjasta er í Mogganum á gamlársdag og heitir einmitt Að útiloka sig frá alþjóðasamfélaginu. Þar segir hann m.a. þessi orð, sem ættu að höfða til þín í hugleiðingum þínum:

"Hagsmunir Breta og Vestur-Evrópulanda rekast á hagsmuni Íslands á vissum sviðum. Þannig hefur það alltaf verið. Þannig mun það alltaf vera. Þessar vinaþjóðir hafa ekki sýnt Íslendingum mikinn skilning þegar um hagsmunamál hefur verið að ræða.

Árið 1952 settu Bretar löndunarbann á Íslendinga, lokuðu þar með breska fiskmarkaðnum.

Árið 1958 sendi Bretastjórn herskip gegn íslenskum varðskipum inn á Íslandsmið.

Árið 1960 reyndu nágrannalönd Íslands, þar með talin Norðurlöndin (en ekki Austur-Evrópulönd) að setja bann við landhelgisútfærslu Íslands í 12 mílur á hafréttarráðstefnunni í Genf.

Árið 1972 dæmdi Alþjóðadómstóllinn í Haag 50 mílna landhelgi Íslands ólöglega.

Árið 1972 neitaði Evrópubandalagið að skrifa undir samning um fríverslun víð Ísland nema deilan við Breta yrði leyst.

Árið 1973 sendi Bretastjórn herskip á móti íslenskum varðskipum inn í landhelgina.

Og aftur árið 1976.

Kjarklitlir úrtölumenn hérlendis vöruðu ávallt við að Ísland mundi útilokast frá viðskiptum við aðrar þjóðir, sérstaklega „vinaþjóðir“, ef landsmenn beygðu sig ekki undir Bretastjórn og þeirra fylgilið. En hrakspárnar rættust aldrei. Þvert á móti. Þeim mun fastar sem Íslendingar stóðu á sínum rétti, þeim mun viljugri virtust flestir útlendingar verða til samskipta. Land sem hafði kjark til að reka sína hagsmuni gagnvart gömlu heimsveldunum í V-Evrópu og stunda sjálfstæð viðskipti við þjóðir heims var traustsins vert (enda hefur stór hluti af þjóðum jarðar enn óbeit á gömlu heimsveldunum sem fóru ránshendi um hnöttinn í hálft árþúsund). Á þessu tímabli stöðugra árása varð mesta uppbygging Íslandssögunnar.

Landsmenn sem fylgst hafa með fjárkúgunartilraunum og rógsherferð Breta vita núorðið að ríkisábyrgð á Icesave er ólögleg. En Bretar haga sér svipað og áður við þá sem þeir telja minni máttar: Ísland, með auðlindir sem þeir hafa ekki fengið að komast í, er ekkert of gott til að borga þó aðrir þurfi þess ekki. Afsalssinnarnir meðal landsmanna reyna, eins og í hagsmunabaráttunni á árum áður, að sannfæra menn um að „við eigum að standa við okkar skuldbindingar“, þeir hafa ekki enn áttað sig á að þjóðin er ekki skuldbundin að taka ábyrgð á braski hlutafélagabanka og árásargirni Bretastjórnar.

Aðal-hræðsluáróðurinn er að Ísland „útilokist frá alþjóðasamfélaginu“ ef við borgum ekki: Lánalínur lokist og lán verði afturkölluð, samningum verði sagt upp, viðskipti verði stöðvuð.

Þeir sem sjá um viðskipti Íslands við útlönd vita að þetta er falsáróður. Forsvarsmaður eins helsta fisksölufyrirtækis Íslands á erlendri grund var spurður í útvarpinu hvort ekki mundi allt lokast ef við samþykktum ekki ríkisábyrgð á Icesave. Hann taldi það af og frá, rifrildi stjórnmálamanna víkur á endanum fyrir hagsmunum frjálsra viðskipta og ef salan fellur hjá einum geta margir aðrir keypt fiskinn.

Sama er með álið og landsfegurðina, ferðageirann og aðra þjónustu. Það er alltaf til lánsfé handa þeim sem eru líklegir til að geta borgað, viðskiptasamningar fyrir þá sem hafa eitthvað að bjóða. En þjóð með drápsklyfjar skulda verður stafkerling í alþjóðasamfélaginu."

Friðrik skrifar miklu meira en þetta, og vonandi kemstu í þetta Moggablað frá gamlársdag.

Ungi maður, láttu ekki okkar lasburða stjórnvöld telja úr þér kjark! Taktu þér frekar stöðu með þeim 70% landsmanna, sem hafna Icesave-stefnu stjórnvalda. Framtíðarvelferð þín og þinna er í húfi.

Með góðri kveðju,

[Tómas Ingi Adolfsson, 2.1.2010 kl. 00:43]

Miðað við það sem ég sé og heyri lítur þetta þó þannig út að fólk vill kjósa um Icesave af því að það vill ekki greiða skuldina. Ef almenningur á að gera sér grein fyrir réttarstöðu Íslands og stöðu Íslands á alþjóðavettvangi ef frumvarpið verður samþykkt eða ekki samþykkt er verið að leggja mikið á herðar þjóðarinnar. Ég er því ekki viss um að beint lýðræði sé lausn í þessu máli.

[Tómas Ingi Adolfsson, 2.1.2010 kl. 01:34]

Gleðilegt ár Jón Valur og takk fyrir ýtarlegt svar. Ég er ekki viss um að ríkisstjórnin hafi haft rétt við í þessu máli en eftir að hafa eytt mörgum mánuðum í að lesa sig til um Icesave og eytt miklum tíma í Icesave umræðu þætti mér undarlegt að einhverjir væru hæfari til þess að afgreiða Icesave frumvarpið en þingmenn. Ég held að fólk geri sér litla grein fyrir því hvernig Icesave skilmálarnir væru sanngjarnir og því tel ég að þjóðaratkvæðagreiðsla muni ávallt snúast um vilja til að borga eða ekki borga. Þingið á að vera hæft til þess að afgreiða frumvarp sem er ásættanlegt fyrir Ísland. Ef þingið gerir það ekki hefur það brugðist skyldum sínum gagnvart þjóðinni. Icesave hefur verið átt stóran hluta af vinnudögum þingmanna undanfarna mánuði og ég get varla talið mig hæfan til að leggja mat á hvort frumvarpið sé raunverulega gott enda hef ég ekki reynslu af alþjóðlegri samningagerð. Þingmenn ættu að vera best til þess fallnir að leggja mat á gæði Icesave laganna og þess vegna ætti þjóðarakvæðagreiðsla ekki að reynast betur en atkvæðagreiðsla þeirra sem hafa verið á kafi í málinu undanfarna mánuði.

[Jón Valur Jensson, 2.1.2010 kl. 05:13]

Tómas Ingi, þakka þér fyrir svarið. En nú verður þú að hafa í huga, að lögmál stjórnmálanna er ekki alltaf lögmál sannleikans. Það virðist ítrekað svo sem EKKERT tillit sé tekið fjölmargra augljósra gagnrýnisatriða á frumvarpið, jafnvel ekki þeirra atriða sem eru til þess eins að lina sárasta broddinn í því og afnema augljósustu hneykslunarþættina, t.d. vextina, sem brjóta illilega í bága við bann EES við mismunun.r.

"Þingmenn ættu að vera best til þess fallnir að leggja mat á gæði Icesave laganna," segir þú, en ég er því innilega ósammála eftir að hafa fylgzt vel og lengi með þessu máli. Þeir eru ekki hæfari en sérfræðingar í lögum – og í Evrópurétti. Ég bendi þér t.d. á Stefán Má Stefánsson prófessor og Magnús Inga Erlingsson, hdl. með meistarapróf í Evrópurétti, sem eru tveir slíkir og báðir einarðir á því, að við erum EKKI skuldbundnir til að borga þetta. Sá fyrrnefndi hefur birt margar mjög kryfjandi greinar um málið í Mbl. ásamt Lárusi Blöndal hrl., en sá síðarnefndi á þessa afar skýru grein um málið í Mbl. 29/12/09.

Hef því miður ekki tíma í að skrifa meira núna. Kveð þig með góðum óskum.

[Valsól (IP-tala skráð) 2.1.2010 kl. 11:32]

Egill Helga gerði smá könnun og tók út hundrað nöfn og 19 þeirra reyndust einstaklingar fæddir á árunum 2004-2008. ,,Í þessum hópi er talsvert af unglingum sem vantar ekki mikið upp á að verða kjörgengir, en líka börn – þeir yngstu á listanum eru fæddir 2004, 2005, 2007 og tveir sem eru fæddir 2008, og strax komnir í tölvuna".

[Tómas Ingi Adolfsson, 2.1.2010 kl. 11:44]

Vissulega er það réttmæt gagnrýni að sérfræðingar séu hæfari en þingmenn til að leggja mat á gæði Icesave laganna. En það eru sérfræðingar. Mjög lítið brot af þeim sem hafa kosningarétt hér á landi og því eru ekki margir sem geta talið sig það hæfa til að leggja mat á Icesave frumvarpið.

Valsól - það er afar sorglegt ef þetta er raunin um undirskriftalistann. Indefence ætti að sjá sóma sinn í því að grisja listann áður hann er afhentur forseta.

[Jón Valur Jensson, 2.1.2010 kl. 16:49]

InDefence grisjar einmitt listann, fjöldi nafna var hreinsaður út.

En staðan er þannig, að 61.000 manns hafa þegar skrifað undir.

Tómas Ingi, hér hafa verið framin alvarleg brot gegn þjóðinni, bæði málið allt í heild, að ætlast til þeirrar óhæfu að VIÐ greiðum fimmfalt á við refsingu Þjóðverja vegna árásarstríðs þeirra 1914–18 fyrir það, sem VIÐ skuldum EKKI ! – og mörg afar ámælisverð og raunar hneykslanleg atriði í allri málsmeðferðinni.

Þjóðin hefur getað fylgzt með þessu máli frá því í vor og raunar lengur. Þó að hægt sé að tína til alls konar smáatriði þess, hefur þjóðin vel getað myndað sér skoðun á því í megindráttum, eins og sést af ágætri þátttöku í skoðanakönnunum um Icesave-málið (fáir óvissir/hlutlausir). Þjóðin er ekki illa gefin, hún skilur mætavel meginatriðin sem málið snýst um (ég tel upp nokkur af þeim helztu HÉR!); sum þeirra eru af þvílíkri stærðargráðu, að þau nægja jafnvel ein sér til að fylla menn hneykslun og vandlætingu yfir framferði þingmanna.

Menn telja sig líka vita, að margir þessara þingmanna taki afstöðu til málsins í raun út frá öðrum og annarlegum ástæðum, einkum til þess að eiga kost á lánum frá Evrópu (sjá ofar) og til að komast í Evrópubandalagið. En það er rangt að leggja áþján á þjóð til að koma fram einhverju öðru markmiði.

Ef þú hyggur þingmenn nánast alvitra og betri en sérfræðingana um þetta mál, sérðu þá ekkert skrýtið við, að þeir skiptist upp í tvær næstum jafnstórar fylkingar? Og svo máttu ekki láta þér sjást yfir, að meirihluti alþingismanna er FYLGJANDI þjóðaratkvæðagreiðslu um málið, þ. á m. fjórir þingmenn Vinstri grænna?

Gangi þér vel að hugsa málið áfram!

[Jón Valur Jensson, 2.1.2010 kl. 16:53]

Staðan er reyndar þannig, að 61.048 manns hafa þegar skrifað undir!